www.bemowa.pl

:: Skrawek wolnej Warszawy
Wiadomo舵 dodana przez: Andrzej Rodys (2008-08-16 11:07:57)

Muzeum Historyczne m. st. Warszawy rozszerzy艂o swoj膮 ekspozycj臋 sta艂膮 o dzia艂 po艣wi臋cony Powstaniu Warszawskiemu.
Uroczyste otwarcie wystawy odby艂o si臋 12 sierpnia 2008 roku i po艂膮czone zosta艂o z promocj膮 niezwykle interesuj膮cego i bardzo starannie wydanego, r贸wnie偶 nak艂adem Muzeum, albumu fotograficznego.
Wst臋p zosta艂 napisany przez Izabell臋 Maliszewsk膮, kt贸ra tak偶e odegra艂a niepo艣ledni膮 rol臋 w urz膮dzaniu tej ekspozycji, podobnie jak w przypadku ubieg艂orocznej wystawy "Wyp臋dzeni z Warszawy 1944 - Losy dzieci".

Muzeum Historyczne m. st. Warszawy rozszerzy艂o swoj膮 ekspozycj臋 sta艂膮 o dzia艂 po艣wi臋cony Powstaniu Warszawskiemu. Si艂膮 rzeczy, jest to zbi贸r ilo艣ciowo bardzo skromny, musia艂 si臋 bowiem zmie艣ci膰 na stosunkowo niewielkiej powierzchni.
Dla widza ogl膮daj膮cego ca艂o艣膰 ekspozycji b臋dzie stanowi艂 jakby kropl臋 w morzu, co jednak nie znaczy, 偶e ta powstaniowa cz臋艣膰 zbior贸w Muzeum nie mo偶e sta膰 si臋 藕r贸d艂em rzetelnej informacji o Powstaniu, albo te偶 czynnikiem inspiruj膮cym wspomnienia i wzruszenia, zw艂aszcza u tych, kt贸rzy Powstanie prze偶yli i ci膮gle, niejako mimo woli, odnawiaj膮 swoje o nim wspomnienia.
W tworzeniu wystawy wykorzystano nowoczesne 艣rodki audiowizualne dost臋pne powszechnie w XXI wieku, mo偶na jednak powiedzie膰, 偶e jest ona tradycyjna w dobrym tego s艂owa znaczeniu, co znakomicie koresponduje z ca艂o艣ci膮 ekspozycji, nosz膮cej tytu艂 Siedem Wiek贸w Warszawy.
Trudno jest por贸wnywa膰 to przedsi臋wzi臋cie z ekspozycj膮 Muzeum Powstania Warszawskiego. Inny charakter, inna skala, inne warunki lokalowe, inny wreszcie chyba adresat. Nie b臋dzie mo偶e jednak b艂臋dnym stwierdzenie, 偶e to co pokazano na III pi臋trze jednej z zabytkowych kamienic Starego Rynku - to po prostu koncert kameralny. Zwolennicy wielkich koncert贸w symfonicznych mo偶e wyjd膮 po obejrzeniu wystawy z uczuciem niedosytu. Jednak wiele os贸b, mo偶e nawet i tych zagranicznych turyst贸w, kt贸rzy trafi膮 tam przypadkowo, przy okazji zwiedzania Star贸wki, nie maj膮cych dotychczas wielkiej wiedzy o tym, co dzia艂o si臋 w Warszawie AD 1944, jak膮艣 elementarn膮 cz膮stk臋 tej wiedzy otrzyma.
Zobaczy膰 mo偶na du偶o element贸w daj膮cych 艣wiadectwo o Powstaniu. S膮 np. r贸偶ne za艣wiadczenia, legitymacje, inne dokumenty, plakaty, prasa, ale tak偶e bro艅 kr贸tka i d艂uga, elementy ubioru powsta艅czego: he艂my, panterki, fura偶erki, r贸偶ne odznaki, opaski, r贸wnie偶 np. oryginalna tablica z nazw膮 ulicy, troszk臋 pokiereszowana, wzruszaj膮ce tabliczki z tymczasowych grob贸w, albo marmurowe tablice, na kt贸rych ludzie poszukuj膮cy po Powstaniu swych bliskich pisali, chyba o艂贸wkiem, swoje komunikaty, a przede wszystkim fotografie, troch臋 tak偶e fragment贸w filmowych...
Codzienno艣膰 powsta艅czej Star贸wki zatytu艂owana "Skrawek wolnej Warszawy" zosta艂a utrwalona w fotogramach Jerzego Chojnackiego, robionych na gor膮co w sierpniu 1944 roku.
S膮 to zdj臋cia, nieco inne od tych, znanych od lat, pochodz膮cych ze spu艣cizny fotograficznej podporucznika AK "Broka" czyli Eugeniusza Lokajskiego, znanego sk膮din膮d jako reprezentanta Polski w rzucie oszczepem, zdobywcy si贸dmego miejsca w finale olimpijskim w Berlinie w 1936 roku, w Igrzyskach, kt贸re do艣膰 wyra藕nie zwiastowa艂y charakter p贸藕niejszych poczyna艅 gospodarzy Igrzysk, jako tej ponurej si艂y, z kt贸r膮 osiem lat p贸藕niej przysz艂o zmierzy膰 si臋 warszawskim powsta艅com. Posta膰 Eugeniusza Lokajskiego zas艂uguje mo偶e na wspomnienie, tak偶e za wzgl臋du na odbywaj膮ce si臋 obecnie Igrzyska w Pekinie. Ale to ju偶 zupe艂nie inna sprawa...
Eugeniusz Lokajski nie prze偶y艂 Powstania, poleg艂 25 wrze艣nia 1944 roku, czyli mniej wi臋cej tydzie艅 przed ko艅cem walk. Mo偶na powiedzie膰 zatem, 偶e niemal do ko艅ca by艂 na posterunku ze swoim aparatem i w艂a艣ciwie prawie ca艂e Powstanie na kliszach utrwali艂. Operowa艂 g艂贸wnie w 艢r贸dmie艣ciu, kt贸re trzyma艂o si臋 najd艂u偶ej. Lokajski fotografowa艂 g艂贸wnie walk臋 powsta艅c贸w, albo jej bezpo艣rednie zaplecze.
Jerzy Chojnacki - "Chojna" Powstanie prze偶y艂, zmar艂 dopiero w roku 1988, ale negatywy kt贸re ukry艂 w ruinach Star贸wki, a po powrocie z obozu odnalaz艂, by艂y w du偶ym stopniu uszkodzone, tak 偶e wiele pracy wymaga艂o ich przygotowanie do publikacji. To, 偶e zosta艂y one pokazane w albumie to zas艂uga przede wszystkim Zygmunta Walkowskiego, kt贸ry nie tylko je przygotowa艂 do druku, ale tak偶e zaopatrzy艂 w wyja艣nienia topograficzne oraz zdj臋cia odpowiednich miejsc wed艂ug stanu z roku 2004.
Zdj臋cia Jerzego Chojnackiego dokumentuj膮 nie tyle sam膮 walk臋, co "codzienno艣膰 powsta艅czej Star贸wki", jak g艂osi podtytu艂, pokazuj膮 nie tylko powsta艅c贸w, ale tak偶e osoby cywilne, a nawet same miejsca, bez ludzi. Z fotografii mo偶na odczyta膰 mn贸stwo, nic zdawa艂oby si臋 nie znacz膮cych, szczeg贸艂贸w, kt贸re daj膮 cenny wk艂ad do poznawania 贸wczesnej kultury materialnej. I tak widzimy w艣r贸d gruz贸w szyldy typu "Jubiler - sklep pami膮tkarski", "Pralnia chemiczna - farbiarnia - W. Bartczak", "Gilzy", "Opakowania-papier-worki-pude艂ka", czy "Schreibb眉ro-biuro poda艅 do s膮d贸w, w艂adz, urz臋d贸w", a tak偶e plakaty, tabliczki z nazwami ulic, czy wreszcie 贸wczesne tabliczki z numerami dom贸w wykonane w 贸wczesnym stylu. 艁za si臋 w oku kr臋ci...
Zacytuj臋 -napisany przez Izabell臋 Maliszewsk膮 - fragment wst臋pu do albumu: "Zdj臋cia Jerzego Chojnackiego obrazuj膮 to, co dzia艂o si臋 na zapleczu frontu w pierwszym okresie Powstania, kiedy zorganizowane 偶ycie cywilne widoczne by艂o niemal na ka偶dym kroku. Przypadkowo sfotografowani przechodnie (zdj臋cia w wi臋kszo艣ci nie nale偶膮 do pozowanych) jeszcze nie wiedzieli, jaki los czeka ich w najbli偶szych dniach. Pozosta艂a nostalgiczna opowie艣膰 o heroizmie najstarszej zabytkowej dzielnicy Warszawy z pierwszych dni Powstania".
My艣l臋, 偶e zwiedzenie ekspozycji w Muzeum historycznym m. st. Warszawy warte jest tego, by je poleci膰 ka偶demu.


adres tej wiadomo禼i: www.bemowa.pl/news.php?id=754